EPC HASTANESİ · EL VE ÜST EKSTREMİTE SAĞLIĞI
El cerrahisi; el, parmak, el bileği ve bazı ön kol sorunlarının tanı, ameliyatsız tedavi, cerrahi onarım ve rehabilitasyon süreçlerini kapsayan uzmanlık alanıdır. El uyuşması, parmak kilitlenmesi, tendon kesisi veya el bileği ağrısı farklı nedenlerle gelişebilir. Bu Adana el cerrahisi rehberinde hangi şikâyetlerin değerlendirme gerektirdiğini, tedavinin nasıl seçildiğini ve ameliyat sonrası süreci anlatıyoruz.
El cerrahisi nedir ve hangi hastalıklara bakar?
Elin küçük kemikleri, eklemleri, tendonları, sinirleri ve damarları birlikte çalışarak kavrama ve ince hareketleri sağlar. Bu yapılardan birindeki sorun günlük işleri etkileyebilir. El cerrahisi yalnızca yaralanmaları değil, zamanla gelişen sinir sıkışmalarını, tendon hastalıklarını ve eklem rahatsızlıklarını da ele alır. Her şikâyete aynı tedavi uygulanmaz; öykü ve muayene esastır.
Özellikle başparmak, işaret ve orta parmakta uyuşma, gece artan karıncalanma ve ileri olgularda güç kaybı.
Parmak hareketinde takılma, çıtlama veya bükülü pozisyonda kilitlenme.
Kesik sonrası parmağı bükememe, açamama veya belirli bölgede his kaybı.
Parmak ve el bileği kırıkları, çıkıklar, bağ yaralanmaları, kistler ve eklem kireçlenmesi.
El cerrahisine hangi belirtilerle başvurulur?
El ve parmaklarda sürekli uyuşma, eşya düşürme, kavrama güçlüğü, tekrarlayan kilitlenme, el bileğinde uzun süren ağrı ve şişlik değerlendirme nedenleri olabilir. Parmakta belirgin şekil bozukluğu, kesik sonrası hareket kaybı, hızla artan şişlik veya his kaybı varsa geciktirmeden sağlık değerlendirmesi gerekir. Parmakta solukluk veya morarma, soğukluk ve dolaşım kaybı şüphesi acil değerlendirme gerektirir.
El cerrahisinde tanı nasıl konur?
Hekim ağrının yerini, uyuşmanın hangi parmaklarda olduğunu, yakınmaların başlama biçimini, travma ve meslek öyküsünü değerlendirir. Muayenede duyu, kas gücü, tendon hareketi, eklem açıklığı ve dolaşım kontrol edilir. Gerektiğinde röntgen, ultrason, MR veya sinir iletim çalışmaları/EMG istenebilir. Her hastada tüm tetkikler gerekli değildir.
El cerrahisi tedavi yöntemleri nelerdir?
Karpal tünel ameliyatı her hastada gerekir mi?
Hayır. Hafif belirtilerde gece ateli ve aktivite değişiklikleri gibi seçenekler değerlendirilebilir. Belirgin güç kaybı, sürekli uyuşma, sinir hasarı bulguları veya uygun ameliyatsız tedaviye rağmen süren şikâyetlerde sinir üzerindeki basıncı kaldırmaya yönelik cerrahi önerilebilir. Karar yalnızca EMG sonucuna değil, şikâyet ve muayenenin bütününe dayanır.
Tetik parmak ameliyatsız geçer mi?
Birçok hastada aktivite düzenlemesi, uygun atel veya hekim kararıyla enjeksiyon fayda sağlayabilir. Parmak sürekli kilitleniyorsa ya da belirtiler uygun tedaviyle düzelmiyorsa cerrahi gevşetme gündeme gelebilir. Özellikle diyabeti olan kişilerde tedavi ve takip bireyselleştirilir.
El ameliyatı sonrası iyileşme ne kadar sürer?
Süre; ameliyatın çeşidine, yaralanmanın ağırlığına, eşlik eden hastalıklara ve rehabilitasyona göre farklıdır. Basit bir girişimle tendon veya sinir onarımının takibi aynı değildir. Bazı hastalarda erken kontrollü hareket, bazılarında belirli süre koruyucu atel gerekir. İşe dönüş ve yük kaldırma zamanı kişiye özel açıklanmalıdır; kesin gün garantisi doğru değildir.
El cerrahisi ve mikrocerrahi arasındaki fark nedir?
El cerrahisi bir anatomik bölgenin hastalık ve yaralanmalarıyla ilgilenir. Mikrocerrahi ise çok küçük damar ve sinirlerin özel büyütme ve ince aletlerle onarılmasını sağlayan teknikler bütünüdür. Bazı karmaşık el yaralanmalarında iki yaklaşım birlikte kullanılabilir; her el operasyonunda mikrocerrahi gerekmez. Ayrıntılı bilgi için El Cerrahisi ve Mikrocerrahi hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.
El cerrahisi hakkında sık sorulan sorular
El uyuşması kesin karpal tünel midir?
Hayır. Boyun, dirsek veya başka sinir sorunları da uyuşma oluşturabilir; hangi parmakların etkilendiği ve muayene önemlidir.
El cerrahisi yalnızca ameliyat mı yapar?
Hayır. Ameliyatsız tedavi, rehabilitasyon ve takip de değerlendirme kapsamındadır.
El tendon kesisi kendiliğinden iyileşir mi?
Yaralanmanın tipi önemlidir. Kesik sonrası hareket kaybı varsa gecikmeden muayene gereklidir; tam tendon kesilerinde cerrahi onarım gündeme gelebilir.
El ameliyatından sonra fizik tedavi gerekir mi?
Her hastada aynı program uygulanmaz. Özellikle tendon onarımlarında kontrollü el terapisi işlevin geri kazanılması için önemli olabilir.
EPC Hastanesi · Bilgi ve randevu
El ve el bileği şikâyetlerinin değerlendirilmesi hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
AAOS OrthoInfo: What Is a Hand Surgeon?
AAOS: Carpal Tunnel Syndrome
AAOS: Trigger Finger
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı kişisel hekim değerlendirmesiyle belirlenir.