EPC HASTANESİ · UYKU VE SOLUNUM SAĞLIĞI REHBERİ
Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun tekrarlayan biçimde azalması veya durmasıyla seyreden bir uyku bozukluğudur. En sık görülen tür olan obstrüktif uyku apnesinde üst hava yolu uyku sırasında daralır veya kapanır. Yüksek sesli horlama, uykuda nefes durması, boğulur gibi uyanma ve gündüz aşırı uykululuk en sık dikkat çeken belirtilerdendir. Bu rehberde uyku apnesinin belirtilerini, tanı yöntemlerini ve CPAP başta olmak üzere tedavi seçeneklerini açıklıyoruz.
Uyku apnesi nedir?
Uyku apnesi, uyku sırasında solunumun tekrarlayan biçimde kesintiye uğramasıdır. Obstrüktif uyku apnesinde boğazdaki yumuşak dokular uyku sırasında gevşeyerek hava yolunu daraltabilir. Bu durum kandaki oksijen seviyesinde düşüşe ve beynin uykudan kısa süreli uyanmalarla solunumu yeniden başlatmasına neden olabilir.
Bu kısa uyanmalar kişi tarafından her zaman hatırlanmaz. Ancak uyku kalitesi bozulduğu için sabah dinlenmemiş uyanma ve gün içinde uyuklama görülebilir.
Uyku apnesinin belirtileri nelerdir?
Özellikle sessizlik dönemleri ve ardından nefes alma sesiyle devam eden horlama dikkat çekebilir.
Çoğu zaman eş veya aile bireyi tarafından fark edilir.
Toplantıda, televizyon izlerken veya araç kullanırken uyuklama görülebilir.
Sabahları baş ağrısı, ağız kuruluğu veya boğaz ağrısı eşlik edebilir.
Dikkat dağınıklığı, unutkanlık, sinirlilik, gece sık idrara kalkma ve dirençli yüksek tansiyon da bazı hastalarda görülebilir.
Horlama ile uyku apnesi aynı şey mi?
Hayır. Horlama tek başına uyku apnesi anlamına gelmez. Ancak horlamanın çok yüksek olması, gece nefesin durduğunun görülmesi, boğulur gibi uyanma veya gündüz aşırı uykululuk varsa uyku apnesi açısından değerlendirme önem kazanır.
Kimlerde uyku apnesi riski daha yüksektir?
- Fazla kilo veya obezite
- Geniş boyun çevresi
- Üst hava yolunu daraltan anatomik özellikler
- Alkol kullanımı
- Sigara kullanımı
- İleri yaş
- Ailede uyku apnesi öyküsü
- Bazı hormonal veya nöromüsküler hastalıklar
Risk faktörü bulunması kesin olarak uyku apnesi olduğu anlamına gelmez; tanı klinik değerlendirme ve gerektiğinde uyku testiyle konur.
Uyku apnesi tanısı nasıl konur?
Değerlendirme; belirtiler, fizik muayene ve uyku testiyle yapılabilir. Uyku testi sırasında solunum, hava akımı, oksijen seviyesi, kalp hızı ve bazı durumlarda uyku evreleri takip edilir.
Polisomnografi
Uyku merkezinde yapılan kapsamlı uyku testidir. Solunum olaylarının yanı sıra beyin dalgaları, göz hareketleri, kas aktivitesi ve oksijen düzeyi gibi birçok parametre izlenebilir.
Evde uyku apnesi testi
Seçilmiş erişkinlerde daha sınırlı parametrelerin izlendiği ev tipi testler kullanılabilir. Ev testi normal çıkmasına rağmen klinik şüphe yüksekse daha kapsamlı polisomnografi gerekebilir.
Uyku apnesi neden önemlidir?
Tedavi edilmemiş uyku apnesi yalnızca horlama sorunu değildir. Gündüz uykululuğu iş ve trafik kazası riskini artırabilir. Ayrıca yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilidir. Bu nedenle belirgin semptomların göz ardı edilmemesi gerekir.
Uyku apnesi nasıl tedavi edilir?
Tedavi hastalığın tipi, şiddeti, kişinin kilosu, hava yolu anatomisi ve eşlik eden hastalıklarına göre değişir.
CPAP tedavisi nedir?
CPAP, sürekli pozitif hava yolu basıncı anlamına gelir. Cihaz uyku sırasında maske üzerinden kontrollü hava basıncı sağlayarak üst hava yolunun çökmesini engellemeye yardımcı olur. Uygun basınç ayarı ve rahat maske seçimi tedaviye uyumu artırabilir.
Maskede kaçak, burun kuruluğu veya cihazı kullanmakta zorlanma gibi sorunlar yaşanırsa tedaviyi tamamen bırakmak yerine maske tipi, nemlendirme ve basınç ayarları yeniden değerlendirilebilir.
Uyku apnesinde ameliyat gerekir mi?
Her hastada gerekmez. Cerrahi genellikle CPAP veya diğer tedavilerin uygun olmadığı, yeterince fayda sağlamadığı ya da belirgin anatomik tıkanıklığın bulunduğu seçilmiş hastalarda değerlendirilir. Cerrahinin türü tıkanıklığın yerine göre değişir.
Uyku apnesi tamamen geçer mi?
Nedene ve tedaviye göre belirtiler belirgin biçimde azalabilir. Kilo kaybı bazı hastalarda hastalığın şiddetini düşürebilir; ancak kilo verilmesi her zaman uyku apnesini tamamen ortadan kaldırmaz. Tedavi sonrası kontrol gerekebilir.
Uyku apnesi hakkında sık sorulan sorular
Her horlama uyku apnesi midir?
Hayır. Ancak nefes durması, boğulma hissi veya gündüz aşırı uykululukla birlikteyse değerlendirme gerekir.
Uyku apnesi tansiyonu yükseltir mi?
Obstrüktif uyku apnesi yüksek tansiyonla ilişkilidir. Özellikle çoklu ilaç kullanımına rağmen kontrolü zor tansiyonda uyku apnesi araştırılabilir.
CPAP cihazı ömür boyu mu kullanılır?
Bu kişiye göre değişir. Kilo, hava yolu anatomisi, uygulanan diğer tedaviler ve uyku testi sonuçları zaman içinde yeniden değerlendirilir.
Uyku apnesi araç kullanmayı etkiler mi?
Belirgin gündüz uykululuğu sürüş güvenliğini etkileyebilir. Araç kullanırken uyuklama yaşayan kişilerin değerlendirme tamamlanana ve belirtiler kontrol altına alınana kadar özellikle dikkatli olması gerekir.
EPC Hastanesi · Bilgi ve randevu
Horlama, uykuda nefes durması ve gündüz uykululuğu gibi şikâyetlerin değerlendirilmesi hakkında bilgi almak için iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
Mayo Clinic – Obstructive Sleep Apnea: Symptoms and Causes
Mayo Clinic – Obstructive Sleep Apnea: Diagnosis and Treatment
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Uyku apnesi tanısı ve tedavisi kişisel sağlık değerlendirmesine göre planlanır.